MÔ HÌNH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ ĐA GIÁC QUAN VÀO THIẾT KẾ TRẢI NGHIỆM TÀU HỎA DU LỊCH: TRƯỜNG HỢP CHUYẾN “KẾT NỐI DI SẢN MIỀN TRUNG”

Phạm Hồng Anh Thư

Khoa Mỹ thuật và Thiết kế, Trường Đại học Văn Lang, Việt Nam

* Email: phamhonganhthu3012@gmail.com, thu.pha@vlu.edu.vn

Received: 04/12/2025,   Revised: 03/1/2026,   Accepted: 07/1/2026

Tóm tắt 

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá cảm nhận và mức độ sẵn sàng của du khách đối với việc ứng dụng công nghệ số đa giác quan trong thiết kế trải nghiệm chuyến tàu du lịch “Kết nối di sản miền Trung”. Dữ liệu thu được từ 60 du khách bằng bảng hỏi Likert 5 mức và phân tích bằng SPSS bằng thống kê mô tả, kiểm định Chi-square và tương quan Spearman. Kết quả cho thấy: (1) các hoạt động hiện hữu được đánh giá hấp dẫn, với các yếu tố văn hóa và tương tác vật lý đạt điểm trung bình cao (B3 = 4.45; B4 = 4.43; B5 = 4.58), cùng tương quan có ý nghĩa (ρB3-B4 = 0.37; ρB4-B5 = 0.40; p < 0.01), xác nhận H1; (2) công nghệ đa giác quan được đón nhận tích cực (B6-B11 đạt Mean từ 4.20-4.73), ngoại trừ yếu tố mùi hương (B8 = 2.25), ủng hộ H2; (3) 85% du khách lưu lại toa cộng đồng từ 30 phút đến dưới 3 giờ, và Chi-square cho thấy nhóm khám phá văn hóa có xu hướng tương tác lâu hơn tại toa cộng đồng (p = 0.048), xác nhận tính khả thi của mô hình (H3); (4) không có khác biệt theo nhân khẩu học, ủng hộ H4. Dựa trên các phát hiện này, nghiên cứu đề xuất mô hình thiết kế trải nghiệm 5D (Decode - Design - Deliver - Digitize - Deepen) như một khung định hướng nhằm tổ chức nội dung văn hóa, thiết kế tương tác và tích hợp công nghệ đa giác quan cho không gian tàu hỏa du lịch.

Từ khóa: Công nghệ số đa giác quan, Tàu hỏa du lịch, Thiết kế trải nghiệm, Phân tích SPSS.

ỨNG DỤNG QUY TRÌNH THIẾT KẾ NGƯỢC TRONG GIÁO DỤC NGHỆ THUẬT BỀN VỮNG TRONG THIẾT KẾ SẢN PHẨM MỸ THUẬT TỪ VẬT LIỆU PHẾ THẢI

Nguyễn Thị Ngọc Lan

Trường THCS Thăng Long, Gia Kiệm, Đồng Nai, Việt Nam

* Email: ngoclan.dn79@gmail.com

Received: 14/10/2025, Revised: 19/12/2025, Accepted: 30/12/2025

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm khám phá khả năng ứng dụng vật liệu phế thải trong thiết kế sản phẩm mỹ thuật, góp phần thúc đẩy giáo dục môi trường và phát triển bền vững trong nhà trường. Trong bối cảnh ô nhiễm gia tăng và nhu cầu giảm thiểu rác thải, đề tài tập trung vào việc tích hợp nguyên tắc 3R (Reduce - Reuse - Recycle) và phương pháp thiết kế ngược để biến rác thải thành sản phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ và giáo dục. Nghiên cứu được triển khai tại trường THCS Thăng Long, xã Gia Kiệm, tỉnh Đồng Nai và khu dân cư lân cận, sử dụng phương pháp định tính kết hợp thực nghiệm sáng tạo. Dữ liệu được thu thập trong quá trình thực hiện nghiên cứu bằng cách khảo sát, phỏng vấn bán cấu trúc, quan sát thực địa và thực hành chế tác. Các vật liệu phế thải được phân loại thành nhóm vô cơ (nhựa, thủy tinh, kim loại) và hữu cơ (vải vụn, vỏ trứng, thực phẩm thừa), sau đó được tái chế thành các sản phẩm như tranh phong cảnh từ nắp lon, hòn non bộ từ chai nhựa và xi măng, tranh ghép từ vỏ trứng, và tạo hình con vật từ nhựa kết hợp vải vụn. Kết quả cho thấy quy trình thiết kế ngược không chỉ nâng cao giá trị thẩm mỹ của vật liệu phế thải mà còn giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn (Toán, Vật lý, Hóa học, Mỹ thuật) vào thực tiễn, đồng thời lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường. Nghiên cứu khẳng định vai trò của nghệ thuật tái chế như một công cụ giáo dục hiệu quả, góp phần hình thành lối sống xanh và ý thức phát triển bền vững trong cộng đồng học đường.

Từ khóa: Tái chế sáng tạo, Thiết kế ngược, Nghệ thuật từ vật liệu phế thải, Phát triển bền vững, Giáo dục môi trường

ĐỀ XUẤT KHUNG HỆ THỐNG ĐỒ HỌA TƯƠNG TÁC CHO TRIỂN LÃM DI SẢN SỐ: ỨNG DỤNG TRÊN VĂN HÓA DÂN TỘC H'MÔNG

Nguyễn Minh Quí

Khoa Mỹ thuật và Thiết kế, Trường Đại học Văn Lang, Việt Nam

Email: qui.nm@vlu.edu.vn

Received: 07/12/2025,   Revised: 03/1/2026,   Accepted: 08/1/2026

Tóm tắt

Làm thế nào để đưa một di sản văn hóa lâu đời lên không gian số mà không làm mất đi tính chân xác hay bị lu mờ bởi các hiệu ứng công nghệ hào nhoáng? Để giải quyết thách thức này, bài viết đề xuất một Khung hệ thống đồ họa tương tác hoàn chỉnh dựa trên nền tảng Mô hình Thiết kế Xã hội. Thay vì tiếp cận theo lối mòn kỹ thuật thuần túy, nghiên cứu giới thiệu một quy trình cụ thể đặt cộng đồng nắm giữ di sản vào vị trí "đồng kiến tạo" thông qua Ma trận ra quyết định nhằm giải quyết các xung đột giữa thẩm mỹ và văn hóa. Khung giải pháp được xây dựng trên ba trụ cột: một Hệ thống lưới mô phỏng để chuyển đổi chính xác hoa văn sang ngôn ngữ số; kiến trúc thông tin phân lớp thông minh giúp giảm tải nhận thức cho người xem; và quy trình tham vấn chặt chẽ. Tính khả thi của giải pháp này được kiểm chứng qua trường hợp văn hóa dân tộc H'Mông, nơi các hoa văn thêu tay phức tạp và không gian lễ hội được chuyển hóa thành trải nghiệm tương tác AR/VR sống động. Đồng thời, hiệu quả của mô hình đề xuất được xác thực thông qua phương pháp đánh giá heuristic dựa trên các tiêu chuẩn UX và giáo dục, cho thấy sự ưu việt so với các phương pháp số hóa thông thường. Kết quả nghiên cứu mở ra một hướng đi mới cho các nhà thiết kế: một bộ công cụ chuẩn hóa để di sản tự cất tiếng nói trong kỷ nguyên số.

Từ khóa: Triển lãm tương tác kỹ thuật số, Văn hóa H'Mông, Thiết kế xã hội, Công nghệ VR/AR, Du lịch văn hóa

MỸ THUẬT GỐM VIỆT ỨNG DỤNG HÌNH THÁI KIẾN TRÚC HIỆN ĐẠI: NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP NHẬT BẢN VÀ BẮC ÂU

Lê Hoàng Bảo

Khoa Mỹ thuật và Thiết kế, Trường Đại học Văn Lang, Việt Nam

* Email: bao.2382104100004@vanlanguni.vn

Received: 12/12/2025,   Revised: 03/01/2026,   Accepted: 07/01/2026

Tóm tắt

Sự phát triển của ngành mỹ thuật ứng dụng đòi hỏi sự sáng tạo và đổi mới trong thiết kế tạo hình sản phẩm gốm nhằm đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ và công năng của người dùng hiện nay. Bài viết đưa ra nhận định, phân tích và định hướng ứng dụng hình thái kiến trúc hiện đại vào trong thiết kế sản phẩm gốm dựa trên hình khối nguyên bản và đường nét tối giản không chỉ tạo ra sự mới mẻ về thẩm mỹ mà còn tối ưu hóa giá trị công năng cho sản phẩm. Thông qua phân tích lý thuyết, nghiên cứu trường hợp gốm Nhật Bản và Bắc Âu, kết hợp khảo sát thăm dò với 20 người tham gia gồm nhóm thiết kế và nhóm người sử dụng, nghiên cứu cho thấy các yếu tố như hình khối cơ bản, tổ chức không gian đặc-rỗng và bề mặt giản lược mang lại sự cải thiện rõ rệt về thẩm mỹ và khả năng hòa nhập không gian. Kết quả khẳng định việc tích hợp tư duy kiến trúc hiện đại không làm mất đi bản sắc gốm Việt mà mở ra định hướng tạo hình mới, hài hòa giữa truyền thống và đương đại. Từ đó ứng dụng vào gốm Việt theo tinh thần hiện đại hóa hình thức, tận dụng chất liệu truyền thống, tổ chức hình khối sáng tạo để vừa hội nhập hiệu quả với xu hướng thẩm mỹ toàn cầu, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa, hướng tới sự phát triển bền vững cho mỹ thuật gốm ứng dụng Việt Nam trong tương lai.

Từ khóa: Hình thái, Kiến trúc hiện đại, Mỹ Thuật Ứng Dụng, Gốm, Tạo dáng sản phẩm, Thiết kế sản phẩm

NÂNG CAO TRẢI NGHIỆM KHÁCH THAM QUAN: ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT TƯƠNG TÁC TRONG BẢO TÀNG

Phạm Thuỵ Tú Hằng

Khoa Mỹ thuật và Thiết kế, Trường Đại học Văn Lang, Việt Nam

*Email: hang.pham@vlu.edu.vn

Received: 12/12/2025,   Revised: 07/01/2026,   Accepted: 09/01/2026

Tóm tắt

Trong bối cảnh chuyển đổi số, bảo tàng cần phát triển từ nơi lưu giữ di sản sang không gian trải nghiệm và giáo dục nghệ thuật. Các mô hình trưng bày tĩnh truyền thống hạn chế tương tác và gắn kết cảm xúc, đòi hỏi cấp thiết phải đổi mới. Nghiên cứu này khám phá cách nghệ thuật tương tác được ứng dụng để nâng cao trải nghiệm khách tham quan bảo tàng, đồng thời đề xuất định hướng phát triển cho các bảo tàng Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng, kết hợp phân tích tài liệu, quan sát thực địa và nghiên cứu trường hợp tại ba bảo tàng tiêu biểu ở Hàn Quốc: Haslla Art World, Money Museum, và Arte Museum Valley. Dữ liệu được phân tích dựa trên khung lý thuyết Museum Experience Design (Lawson, 2023) và Service Design Theory (Yong Se Kim, 2018). Kết quả cho thấy các hình thức tương tác vật lý tương tác xã hội, kỹ thuật số và nhập vai (immersive art) đều giúp tăng đáng kể tính tham gia, kích hoạt cảm xúc và mở rộng nhận thức thẩm mỹ của khách tham quan. Cụ thể, ứng dụng công nghệ đa giác quan (ánh sáng, âm thanh, mùi hương) trong nghệ thuật nhập vai đã chuyển đổi vai trò của khán giả từ người quan sát sang người đồng sáng tạo, tạo nên sự gắn kết cảm xúc cao hơn. Sự đổi mới này giúp tăng lượng khách tham quan, đặc biệt là công chúng trẻ, và kéo dài thời gian lưu lại. Nghiên cứu đề xuất phát triển mô hình bảo tàng tương tác đa giác quan tại Việt Nam, kết hợp nghệ thuật, công nghệ và thiết kế trải nghiệm để nâng cao giá trị văn hóa - giáo dục. Bài viết khuyến nghị các bảo tàng Việt Nam tích hợp mô hình trải nghiệm lấy con người làm trung tâm (visitor-centric) và tăng cường hợp tác liên ngành để giữ gìn chiều sâu văn hóa bản địa trong quá trình đổi mới.

Từ khóa: Nghệ thuật tương tác; Bảo tàng; trải nghiệm; Thiết kế dịch vụ; Nghệ thuật nhập vai.